Sau gần một năm kể từ ngày khởi công, đại công trường bờ Bắc Kênh Đôi đang thay đổi từng ngày. Những dãy nhà lụp xụp ven kênh đã dần biến mất, thay vào đó là hàng loạt cẩu bánh xích, sà lan, máy ép cọc và hàng trăm công nhân thi công liên tục ngày đêm.
Điều đáng nói là những gì đang diễn ra hôm nay mới chỉ là bước khởi đầu. Bởi ngay sau khi bờ Bắc hoàn thành, TP.HCM sẽ tiếp tục triển khai dự án cải tạo bờ Nam Kênh Đôi với quy mô lên tới gần 47.500 tỷ đồng. Khi hai dự án được kết nối, tổng nguồn lực đầu tư dành cho Kênh Đôi sẽ tiến tới khoảng 55.000 tỷ đồng, mở ra một trong những cuộc chỉnh trang đô thị lớn nhất lịch sử thành phố.
Đại công trường hơn 7.300 tỷ đồng đang tăng tốc
Dự án cải tạo bờ Bắc Kênh Đôi được khởi công vào tháng 8/2025 với tổng mức đầu tư hơn 7.300 tỷ đồng, trải dài khoảng 4,3 km dọc bờ Bắc Kênh Đôi.
Dự án bao gồm nhiều hạng mục quan trọng như xây dựng hệ thống kè chống sạt lở, nạo vét lòng kênh, mở rộng đường Nguyễn Duy và Hoài Thanh lên mặt cắt khoảng 20 m, xây dựng cầu Hiệp Ân 2, hệ thống thoát nước, chiếu sáng, cây xanh và toàn bộ hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.
Sau gần 10 tháng thi công, diện mạo công trường đã thay đổi rất rõ. Nhiều đoạn kè bê tông đã thành hình, hàng trăm cọc bê tông dự ứng lực được ép xuống nền đất yếu, cừ thép được lắp đặt dọc tuyến, còn cầu Hiệp Ân 2 cũng đang dần lộ rõ kết cấu.
Theo kế hoạch hiện nay, gói thầu XL3 dự kiến hoàn thành trong tháng 8/2026, cầu Hiệp Ân 2 và gói XL2 hoàn thành trong tháng 9/2026, còn gói XL1 sẽ hoàn thành vào cuối năm 2026, đánh dấu việc cơ bản hoàn thành các hạng mục xây lắp chính của dự án.
Giải phóng mặt bằng – "chìa khóa" giúp công trường bứt tốc
Nếu nhìn vào hình ảnh công trường hôm nay, nhiều người sẽ nghĩ tốc độ thi công rất nhanh. Nhưng thực tế, yếu tố quan trọng nhất giúp dự án tăng tốc lại chính là giải phóng mặt bằng.
Ngay từ khi chuẩn bị đầu tư, đây được xem là thử thách lớn nhất của dự án khi có 1.604 trường hợp bị ảnh hưởng, phần lớn là nhà ở nằm sát mép kênh đã tồn tại nhiều thập kỷ.
Để thực hiện dự án, TP.HCM đã dành gần 6.000 tỷ đồng cho công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, chiếm hơn 80% tổng mức đầu tư. Đây cũng là một trong những dự án có tỷ lệ chi phí giải phóng mặt bằng lớn nhất trong các công trình hạ tầng hiện nay.
Đến thời điểm hiện tại, thành phố đã phê duyệt phương án bồi thường cho gần như toàn bộ các trường hợp, đồng thời hơn 1.550 hộ dân đã bàn giao mặt bằng, chỉ còn một số trường hợp cuối cùng đang hoàn tất thủ tục và di dời hạ tầng kỹ thuật.
Nhờ mặt bằng được bàn giao trên hầu hết chiều dài tuyến, các nhà thầu đã có thể triển khai đồng loạt nhiều mũi thi công. Đây chính là lý do chỉ sau chưa đầy một năm, hàng loạt đoạn kè đã thành hình và tiến độ xây dựng được đẩy nhanh đáng kể.
Nhưng đây mới chỉ là một nửa câu chuyện
Trong khi bờ Bắc đang bước vào giai đoạn tăng tốc, TP.HCM cũng đang chuẩn bị cho một dự án còn lớn hơn rất nhiều ở phía đối diện.
Đó là dự án cải tạo bờ Nam Kênh Đôi, với tổng mức đầu tư dự kiến gần 47.500 tỷ đồng.
Nếu bờ Bắc dài khoảng 4,3 km thì bờ Nam sẽ trải dài khoảng 8,8 km dọc tuyến Phạm Thế Hiển.
Dự án không chỉ xây dựng hệ thống kè mới mà còn mở rộng đường Phạm Thế Hiển lên khoảng 30 m, xây dựng công viên ven kênh, hệ thống thoát nước, cây xanh, chiếu sáng và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.
Quan trọng hơn cả, dự án sẽ thực hiện cuộc chỉnh trang đô thị quy mô chưa từng có tại khu vực Quận 8 cũ.
Thử thách lớn nhất sẽ là giải phóng gần 5.800 hộ dân
Nếu giải phóng mặt bằng bờ Bắc đã là một bài toán khó thì bờ Nam còn lớn hơn rất nhiều.
Theo phương án đang được nghiên cứu, khoảng 5.800 hộ dân sẽ phải di dời để nhường chỗ cho dự án. Con số này cao gấp hơn 3,5 lần so với bờ Bắc Kênh Đôi.
Chính vì vậy, thành phố dự kiến chia dự án thành 4 dự án thành phần, giúp triển khai từng giai đoạn, thuận lợi hơn trong công tác bồi thường, tái định cư và huy động nguồn vốn.
Hiện nay, TP.HCM đã thành lập tổ công tác chuyên trách để đẩy nhanh việc chuẩn bị đầu tư, hoàn thiện hồ sơ và tháo gỡ các vướng mắc trước khi dự án chính thức được triển khai.
Một diện mạo hoàn toàn mới cho Kênh Đôi
Nếu bờ Bắc là bước khởi đầu thì bờ Nam sẽ là mảnh ghép quyết định để hoàn thiện toàn bộ không gian hai bên Kênh Đôi.
Khi cả hai dự án hoàn thành, nơi từng là khu vực tập trung hàng nghìn căn nhà ven kênh sẽ được thay thế bằng những tuyến đường rộng rãi, hệ thống kè kiên cố, công viên ven sông, không gian công cộng và hạ tầng hiện đại.
Hoàng Lâm - Quản trị viên Baycungem.net