Nếu nhìn từ trên cao, nhiều chuyên gia quy hoạch nhận thấy TP.HCM đang từng bước hình thành một cấu trúc phát triển khá giống Marina Bay của Singapore.
Điểm chung đầu tiên là đều chuyển đổi khu cảng cũ thành trung tâm đô thị hiện đại.
Singapore từng có những bến cảng nhộn nhịp ngay khu vực Marina Bay ngày nay. Khi hoạt động hàng hải được chuyển sang các cảng mới như Pasir Panjang và Tuas, quỹ đất ven nước được tái phát triển thành trung tâm tài chính, thương mại, du lịch và không gian công cộng. Kết quả là Marina Bay trở thành biểu tượng của Singapore với các công trình như Marina Bay Sands, Gardens by the Bay, khu tài chính Marina Bay Financial Centre và tuyến đi bộ ven vịnh.
TP.HCM cũng đang đi theo một hướng tương tự.
Cảng Nhà Rồng – Khánh Hội, sau nhiều thập kỷ đảm nhận vai trò cảng biển, đang từng bước chuyển đổi chức năng khi hoạt động khai thác hàng hóa được dịch chuyển về Hiệp Phước và cụm cảng Cái Mép – Thị Vải. Quỹ đất ven sông vì thế có cơ hội trở thành không gian đô thị mới.
Khi nhắc đến Singapore, có lẽ hình ảnh đầu tiên hiện lên trong tâm trí nhiều người chính là Marina Bay – nơi được xem là biểu tượng của quốc đảo này. Ít ai biết rằng, hơn nửa thế kỷ trước, Marina Bay không hề có những tòa tháp lấp lánh hay những công viên xanh mát như ngày nay.
Đó từng là một khu cảng sầm uất, nơi tàu thuyền tấp nập ra vào mỗi ngày. Sau nhiều thập kỷ quy hoạch và đầu tư, Singapore đã biến khu vực này thành trung tâm tài chính, thương mại và du lịch hàng đầu thế giới.
Điều thú vị là hôm nay, TP.HCM cũng đang đứng trước một cơ hội tương tự khi khu vực Cảng Nhà Rồng – Khánh Hội từng bước được chuyển đổi từ cảng hàng hóa sang một không gian đô thị hiện đại. Nhiều người đã đặt câu hỏi: liệu nơi đây có thể trở thành một "Marina Bay" mới của Việt Nam?
Nếu chỉ nhìn vào diện tích của riêng khu Cảng Nhà Rồng thì câu trả lời có lẽ là chưa. Marina Bay có quy mô khoảng 360 ha, được hình thành chủ yếu từ quá trình lấn biển và phát triển đồng bộ trong nhiều thập kỷ. Trong khi đó, khu Cảng Nhà Rồng – Khánh Hội chỉ có quy mô khoảng vài chục hecta. Nhưng nếu mở rộng góc nhìn, chúng ta sẽ thấy bức tranh hoàn toàn khác.
Cảng Nhà Rồng không phát triển đơn lẻ mà nằm trong một chuỗi siêu dự án ven sông Sài Gòn. Phía Bắc là Ba Son, tiếp nối là Bến Bạch Đằng, cây cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn đang được xây dựng, khu trung tâm tài chính quốc tế tại Thủ Thiêm, rồi đến Cảng Nhà Rồng – Khánh Hội và xa hơn nữa là khu Tân Thuận. Khi tất cả những mảnh ghép này hoàn thiện, TP.HCM sẽ sở hữu một dải đô thị ven sông kéo dài nhiều kilomet, với tổng quy mô lên đến hàng trăm hecta. Nếu nhìn theo cách này, quy mô phát triển không còn quá cách biệt so với Marina Bay.
Không chỉ có quy mô, cách tổ chức không gian của hai khu vực cũng có nhiều điểm tương đồng. Marina Bay được quy hoạch với mặt nước là trung tâm. Bao quanh vịnh là những công trình biểu tượng như Marina Bay Sands, Marina Bay Financial Centre, ArtScience Museum và Gardens by the Bay. Mọi tuyến phố, quảng trường và công viên đều hướng ra mặt nước, tạo nên một không gian mở liên tục dành cho người dân và du khách.
TP.HCM cũng đang đi theo triết lý tương tự, nhưng thay vì xoay quanh một vịnh nhân tạo, thành phố lấy dòng sông Sài Gòn làm trục phát triển. Những công trình mới sẽ được bố trí dọc hai bờ sông, kết nối liên hoàn từ Ba Son, Bến Bạch Đằng, Thủ Thiêm cho đến Cảng Nhà Rồng. Điều đó tạo nên một không gian đô thị tuyến tính, nơi người dân có thể vừa đi bộ, vừa ngắm sông, vừa tiếp cận các khu thương mại, văn hóa, tài chính và giải trí chỉ trong vài phút di chuyển.
Một điểm đáng chú ý khác là cả hai đều ưu tiên không gian công cộng. Marina Bay thành công không chỉ vì những tòa nhà chọc trời, mà còn bởi những công viên rộng lớn, quảng trường ven nước, lối đi bộ và không gian mở luôn nhộn nhịp suốt ngày đêm.
Có thể nói, TP.HCM không cần trở thành một bản sao của Marina Bay. Điều thành phố cần là học hỏi tư duy quy hoạch đã làm nên thành công của Singapore: đưa người dân trở lại với dòng sông, biến đất cảng thành không gian công cộng, phát triển tài chính, thương mại, du lịch và văn hóa trên nền tảng hạ tầng hiện đại. Nếu các dự án trọng điểm được triển khai đồng bộ trong những năm tới, khu vực từ Ba Son, Bến Bạch Đằng, Thủ Thiêm đến Cảng Nhà Rồng sẽ không chỉ là trung tâm mới của TP.HCM, mà còn có thể trở thành một trong những dải đô thị ven sông ấn tượng nhất Đông Nam Á.
Hoàng Lâm - Quản trị viên Baycungem.net